Strona ta jest adresowana głównie do studentów kierunków biologicznych, ale nie tylko...
W dobie internetu zdobywanie
informacji o dowolnej tematyce stało się niezwykle łatwe. Niestety
nadmiar informacji powoduje dezinformację. Ponadto stronę www może
utworzyć niemal każdy, dlatego na dzień dzisiejszy internet wygląda jak
jeden wielki śmietnik w którym czasem można znaleść coś
użytecznego o ile wie się gdzie i jak szukać. Pewnym rozwiązaniem mogą być wyszukiwarki internetowe np.
Google. Jednak szukając użytecznych informacji o określonej tematyce potrzebujemy lepszych narzędzi.
Oto kilka rad jak wydajnie
zdobywać wiedzę biologiczną (może to dla niektórych banały, ale
mnie o wielu z poniżej przedstawionych możliwości nikt nie poinformował
i często sam do tego dochodziłem, czasem z nie małym trudem).
1. Ilość informacji z zakresu biologii, genetyki i dziedzin pokrewnych jest olbrzymia. Jedyne co trzeba to znajomość języka angielskiego.
Jeśli nie posiadasz tej podstawowej umiejętności to już najwyższy czas,
aby się za to zabrać (i to bez względu na twój wiek).
Ograniczenie się jedynie do tekstów źródłowych napisanych po polsku
skazuje cię z góry na porażkę. To co jest dostępne po polsku
(nawet w internecie) jest zaledwie czubkiem góry lodowej jeśli
chodzi o wiadomości napisane po angielsku. Ponadto polskie
żródła (książki, czasopisma) tak naprawdę bazują na angielskich
w wyniku czego powstaje pewne opóźnienie z dopływem informacji
(około 2 lat w przypadku informacji naukowych) co widać po spisie
literatury dowolnego artykułu naukowego umieszczonego w dowolnym
czasopiśmie naukowym.
Jeśli chodzi o polskie źródła to z czasopism użyteczne mogą być
czasopisma z serii Postępy ... ( Biologii, Genetyki, Biologii
Komórki), czasopismo Kosmos i kilka innych. Jeżeli chodzi o
czasopisma popularno-naukowe to na rynku znajduje się jedynie jedna
poważna pozycja tj. Świat Nauki. Reszta to moim zdaniem bezwartościowe
kolorowe magazyny na które nie warto tracić czas.
2. Jeśli już umiemy (choć w umiarkowanym stopniu) j. angielski
otwierają się przed nami nowe, praktycznie nieograniczone możliwości
- podstawowym adresem pod którym należy szukać artykułów
biologicznych jest międzynarodowy system Entrez w NCBI a konkretnie
baza PubMed (tutaj takż
znajdziesz bazy danych zawierające sekwencje DNA, białek, mapy
genetyczne, e-booki i wiele innych użytecznych informacji). Jest
to pierwsze miejsce które należy odwiedzić, aby znaleść coś
sensownego.
Rada praktyczna:
w czasie wyszukiwania używaj terminów powiązanych z operatorami
Boole'a (AND, OR, NOT). W ten sposób szybko znajdziesz to co
poszukujesz np. załóżmy, że szukasz artykułu napisanego przez
Brown T. w 2001 roku zamiast wpisywać zapytanie Brown T. 2001 wpisz Brown T[AU] AND 2001[DP].
Niby to samo ale wynik napewno będzie zdecydowanie lepszy. Innymi użytecznymi [tagami] są:
- [TA] - tytuł czasopisma
- [MAJR] - zasadniczy temat
- [NM] - nazwa substancji chemicznej
Więcej informacji na ten temat
można znaleść w turtorialach NCBI oraz książce Baxevanisa i Ouellette'a
"Bioinformatyka. Podręcznik do analizy genów i białek" PWN 2004.
- artykułów możemy szukać także bezpośrednio
na stronie domowej danego czasopisma (o ile mamy dokładne namiary
na artykuł). Niestety istnieją tu liczne ograniczenia. Spora część
czasopism nie udostępnia swoich zasobów za darmo. Jedynie
nieliczne artykuły są dostępne bezpłatnie (tak postępują np. Nature,
Science). W większości przypadków za darmo dostępny jest
Abstract (streszczenie). Są jednak pewne zasady, które pozwalają
z góry stwierdzić czy będziemy w stanie zdobyć dany artykuł.
- po pierwsze większość artykułów astarszych niż 12 miesięcy jest ogólnie dostępna
- artykuły wydane przed 1995 rokiem są zazwyczaj niedostępne w
formie elektronicznej (nie jest to ścisła reguła, część czasopism
udostępnia wszystkie swoje zasoby, co czasem oznacza łatwy dostęp do
prac napisanych nawet ponad 100 lat temu np. czasopismo PNAS)
- część czasopism jest całkowicie bezpłatna (tutaj niestety niezbędna jest stycznośc z nimi)
- sprawdz czy twoja uczelnia nie
wykupiła dostępu do baz czasopism takich jak Springer czy Elsevier.
Skupiają one setki tytułów, często włąśnie tych które
będziesz szukał
- jeśli wszystkie powyższe metody zawiodły, a artykuł jest objęty
restrykcjami finansowymi istnieje jeszcze jeden sposób na
zdobycie poszukiwanego artykułu, otóż należy odszukać stronę
internetową autora(ów) - może to być strona prywatna lub
uniwesytet w którym dana osoba pracuje. Często autorzy
umieszczają tam artykuły jako swój dorobek naukowy. Metoda
ta choć pracochłonna czasem przynosi nieocenione korzyści. Mnie nie
jednokrotnie udawało się zdobyć artykuły, których nigdy by mi
się nie udało dostać np. pochodzące z Methods of Enzymology (bardzo
dobre czasopismo, jednak nie udostępnia żadnych zasobów).
Jeśli żaden z przedstawionych sposobów nie okazał się skuteczny
pozostają dwa wyjścia. Dać sobie spokój (jest to bardzo rozsądne
rozwiązanie, ponieważ przy obecnej liczbie czasopism bez większego
trudu możemy spróbować znaleść coś podobnego być może nawet
napisane przez tego samego autora) lub zapłacić 30-40$ za artykuł :)